Evropska
nedelja prevencije raka grlića materice obeležava se svake godine u januaru od 19. do 25. januara (obično treća
nedelja), sa ciljem podizanja svesti o važnosti HPV
vakcinacije, skrininga (Papa test, HPV test) i redovnih ginekoloških pregleda,
jer je ova vrsta raka prevazilazeća i može se sprečiti, a obeležavanje
podrazumeva edukativne kampanje, besplatne preglede i informisanje o rizicima
(pušenje, nezaštićeni seksualni odnosi, oslabljen imunitet). Cilj ove nedelje je da se unapredi informisanost i svest građana o
značaju prevencije. Osnovna poruka je da je rak grlića materice maligna bolest
koja se može sprečiti.Rak grlića materice je prepoznat kao ozbiljan javnozdravstveni
izazov svuda u svetu. Prema podacima Registra za rak Instituta za javno zdravlje
Srbije „Dr Milan Jovanović Batut”, u proseku se u Srbiji svake godine registruje
1133 novoobolele žene, a život izgubi 440 žena. Rak grlića materice se češće javlja
nakon 35. godine života. Najveći broj obolelih registruje se kod žena uzrasta od
55 do 59 godina. Rizik od smrtnog ishoda raste posle 50. godine, a najveći je kod
žena starijih od 70 godina. Ohrabruje podatak da je u poslednjoj deceniji zabeležen
pad mortaliteta od preko 12%, kao rezultat preventivnih mera, unapređene dijagnostike
i pravovremenog lečenja.
U Srbiji se od juna 2022. godine
sprovodi besplatna preporučena vakcinacija devetovalentnom HPV vakcinom za decu
i mlade uzrasta od 9 do 19 godina, a od aprila 2024. godine i za studente uzrasta
od 19 do 26 godina u Beogradu, Novom Sadu, Nišu i Kragujevcu.
Organizovani skrining raka grlića
materice u Srbiji se sprovodi od 2012. godine i podrazumeva redovne ginekološke
preglede sa PAP testom za žene uzrasta od 25 do 64 godine. Pored toga, sve veću
ulogu ima i HPV testiranje, kao osetljivija metoda ranog otkrivanja infekcije.
Ključne poruke i aktivnosti:
·
Prevencija je moguća: Rak grlića materice se može sprečiti.
·
Vakcinacija: Zaštita HPV vakcinom.
·
Skrining: Redovni Papa testovi i HPV testovi za rano otkrivanje.
·
Edukacija: Informisanje žena o rizicima i načinima zaštite.
·
Cilj: Smanjenje obolevanja i smrtnosti od raka grlića materice.
Ko je ugrožen:
·
Pušači.
·
Osobe sa slabim imunitetom (npr.
HIV).
·
Osobe koje rano stupaju u
seksualne odnose.
·
Osobe sa mnogo seksualnih
partnera.
·
Osobe sa prekomernom težinom.
|
